Türkiye’de emeklilik için yaş, sigortalılık süresi ve prim gün sayısının birlikte tamamlanması gerekiyor. Ancak yaşı dolmasına rağmen prim günü eksik kalan ve borçlanma (askerlik, doğum vb.) yoluyla bu açığı kapatamayan vatandaşlar için “toptan ödeme” hakkı bulunuyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, emekli olma ihtimali kalmayan kişiler, yazılı başvuru yaparak adlarına yatırılmış belirli primleri toplu şekilde geri alabiliyor.
Toptan Ödeme Nedir?
Sosyal güvenlik sisteminde “toptan ödeme”, prim gün sayısı yetersiz olduğu için yaşlılık aylığı bağlanamayan sigortalılara sunulan bir iade hakkıdır.
Bu kapsamda, geçmişte ödenmiş bazı primler güncelleme katsayısı uygulanarak bugünkü değeri üzerinden hak sahibine ödenir.
Kimler Yararlanabilir?
SGK’dan prim iadesi alabilmek için üç şartın aynı anda sağlanması gerekiyor:
Yaş şartının tamamlanmış olması
Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş (8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlarda farklılık olabilir).
Prim gün sayısının yetersiz olması
Yaş dolmasına rağmen emeklilik için gereken prim gününün tamamlanamamış olması.
Sigortalılık ilişiğinin kesilmiş olması
4A (SSK) kapsamında çalışanların işten ayrılması
4B (Bağ-Kur) kapsamında olanların faaliyetini sonlandırması
Hangi Primler İade Ediliyor?
İade Edilenler:
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primleri (çalışan payı)
Bağ-Kur kapsamında ödenen yaşlılık primleri
Askerlik ve doğum borçlanması için yatırılan tutarlar
İade Edilmeyenler:
Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri
İş kazası ve meslek hastalığı gibi kısa vadeli sigorta kolları
İşveren tarafından ödenen prim payları
Başvuru Süreci Nasıl İşliyor?
Prim iadesi otomatik yapılmıyor. Vatandaşın talepte bulunması gerekiyor.
İkamet edilen yerdeki Sosyal Güvenlik Merkezi’ne başvuru yapılmalı.
“Toptan Ödeme Talep Dilekçesi” verilmesi yeterli.
SGK, geçmişte ödenen primleri her yıl için belirlenen güncelleme katsayısı üzerinden hesaplayarak ödeme yapıyor.
Önemli Uyarı
Prim iadesi alan bir kişi ilerleyen süreçte yeniden çalışıp emekli olmak isterse, aldığı parayı faiziyle birlikte geri ödeyerek (ihya yoluyla) günlerini yeniden kazanabilir.
Ancak uzmanlar, emekli olma ihtimali bulunan vatandaşların prim iadesi yerine borçlanma seçeneklerini değerlendirmesinin çoğu durumda daha avantajlı olabileceğini belirtiyor.
